Tajemnice czasu, część 3: Zegar mechaniczny

Věra Sýkorová | 22. 3. 2019

Lubisz czytać o wynalazkach z przeszłości? Interesują cię początki naręcznego zegarka? Mamy dla ciebie ostatnią część naszej serii o tajemnicach czasu. Tym razem dowiesz się czegoś o zegarze mechanicznym.

Geneza i rozwój zegara mechanicznego

Wiemy na pewno, że zegar mechaniczny istniał już w 1320 roku. Czy był znany jeszcze wcześniej? Trudno powiedzieć. Jest jednak prawdopodobne, że powstał dużo wcześniej. Możliwe, że miało to miejsce między XI a XIII wiekiem. 

Najstarsze zegary tego typu różniły się jednak znacznie od tych, które znamy dzisiaj. Były napędzane odważnikiem, nie miały tarczy a czas wyznaczały swoim biciem. na dodatek co kilka godzin należało je nakręcać. 

Całkowita zmiana nastąpiła w 1410 roku, kiedy pewien Florentyńczyk wynalazł zegar napędzany sprężyną. Około 100 lat później zegarmistrz Petr Henlein stworzył pierwszy zegarek kieszonkowy, który działał na tej samej zasadzie. Jego mechanizm był mały i z łatwością mieścił się nawet w kieszeni. 

W tamtym okresie zegary nie należały do najdokładniejszych. Zmieniło się to dopiero w 1675 roku dzięki wahadłu, a z czasem na tarczy pojawiła się również wskazówka minutowa.

Zegar wahadłowy

Zegar wahadłowy na pierwszą myśl przywodzi stare filmy czy pokoje naszych babć, w których znajdowały się także podobnie działające zegary z kukułką. Są więc popularne już od dłuższego czasu. Jednak obecnie w większości pełnią funkcję dekoracyjną, chociaż dalej są w stanie dokładnie wskazywać czas.

Od XVII wieku, kiedy powstał zegar wahadłowy (a także ten z kukułką) osiągnęliśmy ogromny postęp. Wahadło sprawdzało się tylko w wielkich zegarach i chociaż było relatywnie dokładne, nie dało się go wykorzystać w zegarku naręcznym. 

Od zegarka kieszonkowego do znanej klasyki

Pierwsze próby stworzenia kieszonkowego zegarka, napędzanego sprężyną, miały miejsce już w XV wieku, ale nie były jeszcze w pełni doskonałe. Znaczący zwrot nastąpił dopiero w  XVII wieku. Interesujące jest, że stworzone wówczas chronometry powstały jednocześnie w trzech państwa: Szwajcarii, Anglii oraz Francji. Od tej chwili zegarki stały się powszechnym dodatkiem i rozpoczęła się prawdziwa "zegarkowa gorączka".

Na początku chronometry były bardzo drogie i dopiero z nadejściem XIX wieku ich cena spadła. Pragnienie dokładnego mierzenia czasu rosło a najróżniejsze zegary i zegarki zaczęto wyrabiać masowo. Z biegiem czasu zaczął się rozwijać samonapędzający się mechanizm.

Zegarek naręczny: z pola bitwy na wybieg mody

Pierwsze naręczne zegarki powstały na początku XIX wieku, chociaż o zegarku na rękę można było usłyszeć już w osiemnastym wieku. Wówczas zaczęły zyskiwać popularność również wśród kobiet dla których damskie, naręczne zegarki były kolejnym, luksusowym elementem biżuterii. 

Zainteresowanie seryjną produkcją naręcznych zegarków zwiększyło się na przełomie XIX oraz XX wieku, dzięki jednostkom wojskowym, dla których używanie na froncie zegarków kieszonkowych było niemożliwe. Żądania były jasne: zegarek musi być mały i praktyczny. Na tym się jednak nie skończyło, a w 1915 roku światło dzienne ujrzał pierwszy, męski wodoszczelny zegarek. 

W połowie XX wieku przyszło kolejne udoskonalenie: rozwinęły się zegarki quartz z kwarcowym oscylatorem (które gwarantują odchylenie nieprzekraczające 10 sekund na rok). Ich produkcję w latach 70. rozpoczęła firma Seiko.

Jednak obecnie za najdokładniejszy jest uznawany zegar atomowy.

Wygląd zegarka oraz jego funkcje stale się zmieniają i rozwijają razem z zapotrzebowaniem rynku. Wiele ciekawych modeli ma w swojej ofercie japońska firma Casio (dobrym przykładem mogą być bardzo odporne i wytrzymałe zegarki Casio G-Shock) za modowe trendy w świecie zegarków odpowiada marka Michael Kors, a funkcjonalność i elegancki styl łączy w sobie modowa marka Armani

Możliwości są nieograniczone – wystarczy wybrać to co najbardziej pasuje do twojego gustu i odpowiada twoim potrzebom. W zależności od tego czego potrzebujesz możesz zdecydować się na zegarek analogowy bądź cyfrowy.

I chociaż mogłoby się wydawać, że mamy do dyspozycji już niemal wszystko czego moglibyśmy zapragnąć, to jednak rozwój technologii stale postępuje. Dzięki temu będziemy mogli cieszyć się kolejnymi, ciekawymi ulepszeniami. Producenci zegarków nadal będą szukać sposobów jak ułatwić nam życie i spełnić nasze najodważniejsze sny...

Poprzednie części naszej serii znajdziesz tutaj:

Część 1: Zegar słoneczny

Część 2: Klepsydra